Blind deelt: Muzikaliteit gaat aan muziek én taal vooraf

1 juli 2016

Blind is het interdisciplinaire online magazine dat over de grenzen van vakgebieden heen reikt. Ieder seizoen deelt Blind een artikel uit zijn archief met het IIS. In deze editie introduceert Blind, een stuk van interdisciplinair Henkjan Honing, hooglerar muziekcognitie. Honing komt met zijn onderzoek tot een dieper inzicht wat muzikaliteit eigenlijk inhoudt voor mens en dier.

We weten al wat langer dat pasgeboren baby’s een grote gevoeligheid hebben voor zowel de melodische, ritmische als dynamische aspecten van spraak en muziek. Taalkundigen scharen deze muzikale aspecten van spraak vaak onder de term ‘prosodie’ om de talige functie te benadrukken. Henkjan Honing betoogt dat het eigenlijk de menselijke aanleg voor het waarnemen, interpreteren en waarderen van muzikale nuances (muzikaliteit) is die aan de basis ligt van deze gevoeligheden.

Henkjan Honing is als hoogleraar muziekcognitie verbonden aan de Universiteit van Amsterdam, aan zowel de faculteit Geesteswetenschappen als de faculteit Natuur, Wiskunde en Informatica. Hij heeft zich doen kennen als een gepassioneerd voorvechter van dit nieuwe interdisciplinaire vakgebied dat ons fundamentele inzichten verschaft in de rol van perceptie, emotie, geheugen, aandacht en verwachting in het luisteren naar muziek. Zijn recente onderzoek heeft als doel de vraag te beantwoorden wat muzikaliteit is of kan zijn, en in hoeverre we deze capaciteit delen met andere dieren, om er zo achter te komen wat de cognitief-biologische bouwstenen zijn van muzikaliteit.

Repertoire van de orka


Biologisch gezien behoren ze tot één soort en net als mensen vind je ze over de hele wereld: orka’s.i En zoals mensen duizenden talen en dialecten hanteren waarbij we elkaar meestal niet kunnen verstaan, heeft elke orkaclan zijn eigen liedjesrepertoire en is het onwaarschijnlijk dat een orka uit Alaska iets ‘verstaat’ van het lied van een soortgenoot in de wateren rond Vuurland. Dit is het resultaat van culturele diversificatie: naast genetische diversificatie als gevolg van biologische aanpassingen aan de leefomgeving, speelt ook de cultuur van de school een belangrijke rol in het ontstaan van het specifieke liedjesrepertoire van orka’s, maar ook van potvissen en andere walvissoorten.

Klik hier om het gehele artikel te lezen

 

Gepubliceerd door  Instituut voor Interdisciplinaire Studies