Anders Toetsen: het ontoetsbare mogelijk maken

2 juli 2018

Het IIS stelt al enige tijd beurzen ter beschikking aan UvA-docenten die nieuwe manieren van toetsen willen uitproberen of, als ze er al mee bezig zijn, verder willen ontwikkelen. Met de beurs ‘kopen’ de docenten feitelijk tijd om aandacht aan andere manieren van toetsen te schenken. En daar blijkt behoefte aan. Bijvoorbeeld als studenten verschillende vaardigheden leren die met de traditionele modellen slecht toetsbaar zijn. Of als er bijvoorbeeld een nieuw leerdoel getoetst moet worden. Toetsdeskundige Julia Sassi (IIS) en Jan Don van de nieuwe opleiding Cognition, Language and communication over Anders Toetsen.

Julia Sassi: ‘Hoe maak je het schijnbaar ontoetsbare toetsbaar? Stel, bij Biologie wil je de samenwerking in het lab, een belangrijke vaardigheid om je vak succesvol te kunnen uitoefenen, toetsen. Hoe doe je dat dan? Er zijn steeds meer vaardigheden die op de klassieke manieren(via tentamens, essays, multiple choice) niet goed te toetsen zijn. Maar tegelijkertijd ontbreekt het docenten vaak aan tijd en kennis om andere toetsingsmethodes te ontwikkelen. Vandaar dat het IIS beurzen ter beschikking stelt. Én kennis, want ik ben er om met docenten mee te denken zodat ze toetsingsmethodes kunnen ontwikkelen die bij hun specifieke situatie passenen aansluiten op het benodigde niveau. Want ik merk dat sommigen al heel ver zijn in het nadenken over en toepassen van andere toetsingsvormen, terwijl het voor anderen nog onontgonnen gebied is.’

Toolbox ontwikkelen

‘Het is het IIS er niet om te doen per se zonder cijfers te toetsen. We willen de cijfers niet uitbannen, maar methodes ontwikkelen waarin feedback een grotere rol speelt. Door meer feedback te geven en de beoordeling niet alleen in cijfers uit te drukken, communiceer je meer naar de student over de kwaliteit van zijn prestatie. Bovendien zijn sommige vaardigheden ook lastig in cijfers uit te drukken.Wat toetsen we als we toetsen, en welke methodiek past daar het best bij? Zo hopen we op termijn een soort toolbox met verschillende toetsingsmethodes te ontwikkelen.’

‘We maken veel gebruik van de taxonomie van Bloom (zie grafiek), een model dat je helpt de doelstellingen van het leerproces te definiëren en te expliciteren. Wat wil je bereiken? En wat wil je dus toetsen?’

Implementatie van anders toetsen

Jan Don: ‘We zijn vorig jaar gestart met Cognition, Language and communication, en zogenaamde soft skills zijn een belangrijk onderdeel van onze opleiding. Aspecten als samenwerken, reflectie op groepsfunctioneren en doorzettingsvermogen, het doorpakken bij tegenslag, wilden we ook kunnen toetsen. Bij het IIS vond ik vooral sparringpartners, mensen die met je meedenken, expertise delen en onderwijskundige hulp konden bieden. En dat heeft bij de ontwikkeling van het toetsen van soft skills enorm geholpen. Ik merk dat onze studenten nu veel zelfbewuster opereren dan ik elders zie gebeuren. Ze hebben op verschillende manieren heel veel geleerd.’

Toetsing inkapselen scheelt tijd

‘Ik denk dat anders toetsen ongelooflijk relevant is, maar dat het nog te weinig wordt omarmd. Het is relevant omdat je studenten over een veel breder spectrum van hun vaardigheden kan toetsen dan bij de klassieke methodes mogelijk is. Die laten vaak alleen maar zien of je goed kunt onthouden, reproduceren en een stukje schrijven. Maar een ander belangrijk punt is dat het de docent veel tijd kan besparen. Je toetst namelijk gaandeweg, de toetsing zit in het proces ingekapseld en is niet een extra constructie achteraf. Maar waarom wordt er niet al veel vaker binnen de UvA anders getoetst? See monkey, do monkey. Oftewel: onbekend maakt onbemind. Misschien ligt daar wel een mooie voortrekkersrol voor het IIS: zichtbaar maken wat er al gebeurt, een netwerk van voortrekkers creëren en door middel van casuïstiek, aansprekende voorbeelden verzamelen, en daarmee de toegevoegde waarde van alternatieve toetsingsmethodes aantonen.’  

Gepubliceerd door  Instituut voor Interdisciplinaire Studies