Gastspreker Marjan Minnesma: Opschalen en opschieten

17 januari 2017

Half september met dertig graden in een collegezaal zitten zorgt bij het vak ‘Toekomstige Uitdagingen en Innovatieve Oplossingen (TUIO)’ direct voor de vraag of deze hitte al een gevolg is van de klimaatveranderingen? Nederland zit inmiddels al op een stijging van gemiddeld 1,3 graden, maar de eerstejaars Future Planet Studies studenten moesten het antwoord nog schuldig blijven. Marjan Minnesma, directeur van Urgenda, een stichting die streeft naar onder meer een snelle omschakeling naar een duurzame energievoorziening in Nederland, haakt direct in op het onderwerp en start haar betoog over een klimaatneutraal Nederland over 15 jaar met: Het kan als je het wílt!

Door het systeem heen breken

,,Het gaat veel te langzaam in Nederland. We staan onderaan de wereld- en Europese ranking als het gaat om de investeringen in duurzame energie. Het frustreerde me dat subsidies voor zonnepanelen niet terecht kwamen bij particuliere initiatieven, maar door slimme trucs terecht kwamen bij bedrijven. Evengoed was het duidelijk dat er meer vraag naar zonnepanelen was dan dat er subsidies zijn. Toen rees bij mij de vraag op: hoe kunnen we het plaatsen van zonnepanelen versnellen? Hoeveel zonnepanelen moeten we groot inkopen om de prijs net zoveel te verlagen als een subsidie zou doen? In een mum van tijd hadden we een deal met een Chinese leverancier en binnen 7 weken hadden we 50.000 zonnepanelen verkocht inclusief 20% aanbetaling. Leuk idee, maar toen kwamen we er pas achter dat je eerst toestemming moet krijgen van een risicocommissie om te komen tot een overbruggingskrediet om tot levering over te kunnen gaan. De uitslag van de commissie was negatief. Daar zaten we dan, met meer dan een miljoen aan aanbetaling op de bank, maar nog geen zonnepanelen in Nederland. De Chinese leverancier kwam ons gelukkig tegemoet, de betaling mocht 3 weken na levering in Europa plaats vinden, plus nog een extra korting als de betaling al voor die tijd was afgelost. Tot mijn verbazing waren alle kopers hiertoe bereid, zonder zekerheid dat het product geleverd wordt, vooruit te betalen om ook nog die extra korting binnen te halen. Met andere woorden een typisch voorbeeld van het kan als je het wílt! Inmiddels zijn er enorm veel collectieve inkoop acties. We hebben de weg gebaand voor andere partijen door systemen open te breken of te omzeilen”

Wachten op een ramp?

,,Bij mij rees toen de vraag: wanneer gaan mensen nu echt veranderen? Wat is het handelingsperspectief? Gaat het om geld of ga je eerder over op duurzame energie als je buurvrouw dit ook doet bijvoorbeeld? En werkt dit voor iedereen hetzelfde? Er zijn al veel studies gedaan naar de redenen om over te gaan tot sociale innovatie op dit gebied, mijn hypothese is dat je meer moet weten ‘hoe erg het is’ en wat je er zelf aan kunt doen om bestaande systemen te veranderen. Helder is in ieder geval dat we al over 15 jaar een omslag moeten maken, 2050 is te laat, alle doorberekeningen wijzen hier op. Wanneer gaan we dan echt handelen? Morgen? Nadat er een dijk is doorgebroken? Een ramp zou ideaal zijn, maar dat is ook zo rigoureus. Vandaar dat Urgenda is gekomen tot een rapport met vijf urgente agendapunten, een actieplan, voor iedereen die wél wil.”

 

 

Marjan Minnesma

Marjan Minnesma

Rotzooi naar volgende generatie

,,People, planet, profit werkt niet en duurt veel te lang. We moeten kijken naar een ander soort rijkdom, een intrinsieke in plaats van een economische. Welzijn in plaats van alleen welvaart. People, planet, profit kijkt niet naar het geheel. Onze reserves zijn over 10-50 jaar uitgeput. We sturen de rotzooi door naar de volgende generatie. Als wij de omslag niet snel maken, zullen volgende generaties opgezadeld worden met de klimaatverandering en uitputting van grondstoffen. Zij worden dan de eerste generatie die het echt minder goed zal hebben, terwijl dit onnodig is. Denk aan meer watersnoodrampen, langere periodes van droogte, eilanden die onder water komen te staan, grondstoffen die niet langer beschikbaar zijn en nog grotere migratiestromen. Is de aardbol dan nog te regeren? In de toekomst wordt het handjeklap in plaats van marktwerking: als jij mij dat levert krijg je van mij…Met andere woorden, geopolitiek gaat een grote rol spelen. De verdeling zal niet meer plaats vinden op democratische wijze. Vandaar dat ik pleit voor zoveel mogelijk een circulaire economie om grondstoffen en onafhankelijkheid te behouden. Hiervoor moet je wel willen veranderen. De marketingafdeling van Senseo bijvoorbeeld, wist niet hoe ze een gerecyclede versie voor dezelfde prijs moesten verkopen. Terwijl je gewoon een ander verhaal moet vertellen. Recycling is geen tweedehands product!"

Een student vraagt zich af wat Minnesma dan zelf doet om energieneutraal te zijn? Minnesma antwoordt met: ,,tot groot ongenoegen van mijn kinderen zijn we bijvoorbeeld nog nooit op vliegvakantie geweest. We hebben zonnepanelen op het dak, recyclen, geven energie terug aan het grid etcetera. We doen thuis ons uiterste best het voorbeeld aan anderen te geven. Het gaat om kennisoverdracht over wat je zelf al kunt doen om bij te dragen aan de energietransitie en of we dwarsliggers hun zin gaan geven."

Divestment Movement

Een nieuwe strategie waar ik momenteel in geloof is ‘Divestment movement’, dit houdt in dat je grote investeerders zoals pensioenfondsen vraagt te investeren in duurzame bedrijven en bijvoorbeeld geen aandelen te kopen van Shell. Er zijn steeds meer investeerders die hier in mee gaan, waardoor je ziet dat grote oliemaatschappijen het moeilijk hebben.” Tot slot nog een vraag vanuit de zaal wat we kunnen doen om de enorme bevolkingsgroei tegen te gaan? Deze heeft natuurlijk een enorme impact op het milieu. Minnesma is hier heel helder in: ,,tja, misschien alleen nog maar condooms gebruiken! En dan natuurlijk het liefst duurzame”. Deze tip wordt ter overdenking meegenomen door de studenten, waarna ze snel wegvluchten om af te koelen in het klimaatbeheerssysteem van het hoofdgebouw van het Sciencepark.

Gepubliceerd door  Instituut voor Interdisciplinaire Studies