23 oktober 2026
In het artikel Holding the tensions: nurturing spaces for transdisciplinary higher education onderzoeken Luca Bertolini et al., hoe transdisciplinair onderwijs zich kan ontwikkelen binnen universiteiten die overwegend disciplinair zijn georganiseerd.
Van individuele ervaringen naar gezamenlijke inzichten
Het artikel is gebaseerd op een reflectieve en verkennende aanpak. De auteurs brengen ervaringen en perspectieven uit de praktijk van transdisciplinair hoger onderwijs samen, gevoed door vier workshops met betrokkenen bij deze vorm van onderwijs.
Aan de hand daarvan verkennen zij drie vragen: welke bijzondere eisen stelt transdisciplinair onderwijs, welke institutionele belemmeringen staan de ontwikkeling ervan in de weg en welke strategieën kunnen helpen om hiermee om te gaan?
Het artikel is daarmee geen grootschalig empirisch onderzoek, maar een wetenschappelijk onderbouwde reflectie die praktijkervaringen samenbrengt om tot bredere inzichten te komen.
Spanningen niet oplossen, maar benutten
Transdisciplinair onderwijs brengt studenten, docenten en maatschappelijke partners samen om vanuit verschillende perspectieven aan complexe vraagstukken te werken. Dat stelt andere eisen aan onderwijsontwikkeling, samenwerking en organisatie dan traditioneel disciplinair onderwijs.
De auteurs constateren dat de uitdagingen bij het realiseren van transdisciplinair onderwijs hardnekkig zijn en veel doorzettingsvermogen en inventiviteit vragen. Een volledige transdisciplinaire omslag van de universiteit is daarbij geen vanzelfsprekend of zelfs noodzakelijk einddoel.
In plaats daarvan pleiten zij voor een pragmatische benadering: erken dat transdisciplinair onderwijs binnen een disciplinaire omgeving onvermijdelijk spanningen oproept en richt je op manieren om deze spanningen productief te maken. Centraal hierin staat het creëren en beschermen van niches waar met transdisciplinair onderwijs kan worden geëxperimenteerd, en van waaruit succesvolle initiatieven kunnen worden opgeschaald
Wat betekent dit voor onderwijsvernieuwing?
De inzichten zijn relevant voor docenten, onderwijsontwikkelaars en bestuurders die transdisciplinair onderwijs willen ontwikkelen en duurzaam verankeren.
De belangrijkste boodschap is dat onderwijsvernieuwing niet hoeft te wachten op institutionele hervormingen. Juist binnen bestaande structuren kunnen mogelijkheden worden gezocht om te experimenteren, samen te werken en nieuwe onderwijspraktijken te ontwikkelen.
De vraag is daarmee niet alleen hoe institutionele barrières kunnen worden weggenomen, maar vooral hoe we binnen de bestaande universitaire werkelijkheid ruimte kunnen maken voor transdisciplinair onderwijs.
Meer lezen